Yatalak Hasta Bakımı

BASI YARALARININ ÖNLENMESİ


Oluşum Mekanizması

Basınç ülserlerinin yaygınlık ve görülme sıklığını azaltmada en önemli girişim risk faktörlerini belirlemektir. Bunun için en objektif, güvenilir ve maliyeti uygun olan yöntem; “Bası yarası oluşma riskini değerlendirmektir”.

Hareketleri azalmış, duyu bozukluğu olan, zihinsel uyanıklık durumu bozuk ve ilaçla uyutulmakta olan hastalar yüksek risk altındadır. Bunlara örnek verilmek istenirse:
  • Koma
  • Omurilik yaralanması
  • Ameliyat sonrası Çoklu yaralanmalar (alçı nedeniyle uzun süre hareketsizkalma)

Pozisyon Değişimi

Günde ortalama 7-8 saate ulaşan sürelerde dinlenmekteyiz. Bu sırada dokularımız basıya uğramakta ama duyu ve motor işlevlerimiz sağlam olduğu için yara açılmamaktadır.

Basının dokuda yarattığı kanlanma azalması belli bir düzeye eriştiğinde bilinçaltı düzeyde kalan bir refleks ile beden pozisyonu değiştirilir. Uyku sırasında ortalama her 13 dakikada bir kez beden pozisyonunda değişiklik olur. Hastalar ise gerek hareket gerekse duyu kayıpları nedeniyle bunu gerçekleştiremez. Bu nedenle;
 
 
Hasta yatağa bağımlı ise en az iki saatte bir, Tekerlekli Sandalye’ye bağımlı ise saat başı pozisyon değiştirilmelidir. Paraplejik (belden aşağısı felçli) hastalarda kollarda güçlendirme egzersizleri yapılmalıdır. Dik pozisyon verilmemeli, 30° yan yatış pozisyonu tercih edilmelidir.
 

Önleme

 
  • Bacak araları yastık ya da köpük kenarlıklarla desteklenmelidir.
  • Alt bacağın arka alt kısmına (diz altından ayak bileğine kadar) yastık konulmalıdır.
  • Kasların gevşek halleri korunmalıdır. Eklemlerde kısıtlılık oluşmama -sına dikkat edilmelidir.
 

Yatak Bakımı

 
Basınç yaralarının yaygın olduğu vücut bölgeleri; topuklar, kuyruk sokumu kemiği, kalçanın çıkıntılı yerleri günlük olarak kontrol edilmelidir.Ayrıca;
 
 
Deri bakımı her gün yapılmalıdır. Deri sürtünmeden korunmalıdır. Yatak çarşafları temiz ve kuru olmalıdır. Hastanın altındaki yatak ve çarşafta kırışıklar olmamalıdır. Yatağa bağımlılarda idrar ve dışkılama sonrası temizlik çok önemlidir.
İdrar ya da dışkının ciltle temasını önlemek için bariyer krem ve polimerik cilt koruyucuları kullanılabilir. Ayrıca emici bezler, kondom kateter, dışkı ya da idrar toplama sistemleri kullanılarak kaçırma problemleri olan hastanın cildi korunabilir.

Nemi kontrol altında tutmak için neme yol açan nedenler belirlenir.Bunlara örnek verilmek istenirse:
  • Terleme
  • Yara akıntısı
  • Banyo sonrası ıslak kalma
  • Dışkı ya da idrarın kaçırılması

Sürtünme ve yırtılmayı önlemek için:
 
 
Hastanın yatağının başucu 30-den daha fazla yükseltilmemelidir.
  • Hasta yatak içinde hareket ederken (oturma, yan dönme vb.) trapez ve tırmanma aleti kullanmalı.
  • Yatağın ayakucuna doğru kaymış olan bir hastayı yatağın başucuna doğru çekerken mutlaka çarşaf kullanılmalıdır.
 
Çok yaygın bir şekilde yapıldığı gibi hasta iki kişi tarafından koltuk altlarından tutularak yukarı doğru çekilmemelidir.
 
"Bu makale Özürlüler Vakfı'nın Bası Yaraları ve Önleme Yolları kitapçığından alınmıştır."
Detaylı bilgi için tıklayınız.
Kollektif Dijital Reklam Ajansı